بسم الله الرحمن الرحیم
امام هادی علیهالسلام
امام هادى علیه السلام در جایى به نام صریا در نزدیکى شهر مدینه در نیمه ماه ذى الحجه سال دویست و دوازده به دنیا آمدند، و در ماه رجب سال دویست و پنجاه و چهار در سامراء از دنیا رفتند، و در آن روز چهل و یک سال و چند ماه از عمر شریفش گذشته بود. متوکل آن حضرت را به وسیله یحیى بن هرثمه از مدینه به سامراء آورد، و حضرت در آنجا بودند تا به شهادت رسیدند. مدت امامت آن حضرت علیه السلام سى و سه سال بود. (مفید، ۱۴۱۳، ۲، ۲۹۷)
آن حضرت علیه السلام حدود سیزده سال در مدینه سکونت داشتند و بعد از آن متوکّل آن حضرت را به سامراء تبعید کردند و بیست سال در سامراء و در خانهاى که اکنون مدفن شریف آن حضرت اقامت داشتند. سرانجام آن حضرت در سوم ماه رجب به وسیله معتمد به علت سم به شهادت رسیدند. (مجلسی، ۱۴۰۳، ۵۰، ۱۱۴)
دوران امامت آن حضرت با خلافت چند تن از حکّام عباسی مقارن بود که به ترتیب عبارتند از:
- معتصم، برادر مأمون (۲۱۷- ۲۲۷)
- واثق، پسر معتصم (۲۲۷- ۲۳۲)
- متوکّل، برادر واثق (۲۳۲- ۲۴۸)
- منتصر، پسر متوکّل (۶ماه)
- مستعین، پسر عموی منتصر (۲۴۸- ۲۵۲)
- معتزّ، پسر دیگر متوکّل (۲۵۲- ۲۵۵)
در این مقاله نمونههایی از سیره آن حضرت علیه السلام بیان میشود:
قدرتهای پوشالی
خلیفه عباسی حضرت امام على نقى علیه السلام را طلبید و گفت: شما را خواستم تا لشکرهای مرا مشاهده کنى. آنگاه امر کرد لشکریان خود را که نود هزار نفر بودند با زینت و اسلحه تمام حاضر باشند و غرضش آن بود که شوکت و اقتدار خود را بنماید تا مبادا آن حضرت یا یکى از اهل بیت او اراده خروج بر او نماید.
حضرت فرمود: مىخواهى من نیز لشکر خود را بر تو ظاهر کنم؟
گفت: بله.
پس حضرت دعا کرد و فرمود: نگاه کن. چون نظر کرد دید ما بین آسمان و زمین از مشرق تا مغرب پر از ملائکه مسلح است.
هنگامى که خلیفه این شکوه و عظمت را دید، غش کرد.
وقتى که به هوش آمد، امام هادی علیه السلام برای خنثی سازی و مقابله با توطئهچینی دسیسهگران به او چنین فرمود: ما در مورد دنیا با شما رقابت نمىکنیم بلکه به کار آخرت مشغول هستیم. از آنچه دیدى وحشت نکن. (قطب الدین راوندى، ۱۴۰۹، ۱، ۴۱۴)
ارادت به امام علیهالسلام
ابوالعباس احمد ابى النصر و ابو جعفر محمد بن علویه مىگویند: در اصفهان یک نفر شیعه به نام «عبد الرحمن» بود به او گفتند چه چیز باعث شد که تو به امامت امام على نقى علیه السلام قائل شدى؟
گفت: چیزى را مشاهده کردم که موجب شد به امامت او قائل شوم. من مردى فقیر اما با جرأت و سخندان بودم. سالى اهل اصفهان شکایتى داشتند و مرا با عدهاى به سوى متوکل روانه کردند. رفتیم و به آنجا رسیدیم. روزى نزد درب قصر متوکل بودیم که دستور صادر شد تا امام على نقى علیه السلام را احضار کنند. از کسانى که آنجا بودند پرسیدم: این شخصى که دستور صادر شده که آن را بیاورند، کیست؟
گفته شد: مردى علوى است که رافضىها مىگویند: او «امام» است. بعد گفتند شاید متوکل او را احضار مىکند تا به قتلش برساند. با خود گفتم: از اینجا نمىروم تا ببینم این شخصى را که مىآورند کیست. ناگهان دیدم سوار بر اسب مىآید، و مردم نیز طرف راست و چپ او ایستادهاند. و او را نظاره مىکنند. وقتى که او را دیدم محبتش در قلبم افتاد. و پیوسته دعا مىکردم که خدا شرّ متوکل را از او دفع نماید.
همین طور از میان مردم عبور مىنمود و به چپ و راست نگاه نمىکرد، فقط چشمش را به موهاى گردن اسب دوخته بود. و من هم پیوسته براى او دعا مىکردم.
هنگامى که مقابل من رسید، رو به من کرد و فرمود: خدا دعایت را اجابت کند و عمرت را طولانى نماید و ثروت و فرزندت را زیاد گرداند.
عبد الرحمن مىگوید: در این هنگام، از هیبت و جلالت او لرزه بر اندامم افتاد و در میان رفقایم بر زمین افتادم. به من گفتند: تو را چه شده است؟
گفتم: خیر است. و به آنها چیزى از ماجرا نگفتم.
بعد از آن به اصفهان برگشتیم. و خدا به برکت دعاى آن حضرت درهاى نیکبختى را به رویم گشود. و ثروتمند شدم و خداوند ده فرزند به من عطا نموده است. اکنون هفتاد سال از عمرم مىگذرد.
آرى، من به امامت شخصى قائلم که از قلبم خبر داد و خدا دعایش را در مورد من اجابت کرد. (قطبالدین راوندى، ۱۴۰۹، ۱، ۳۹۲)
دستگیری از نیازمندان
زید بن على روایت مىکند من به سختى بیمار شدم و شبانه، پزشکى براى درمان من آوردند. او نیز دارویى برایم تجویز کرد. هرچه گشتند، نتوانستند آن دارو را بیابند. پزشک چون دید دارو را به دست نیاوردهام، ناامیدانه از خانهام بیرون رفت.
اندکى بعد فرستاده امام هادى علیه السلام به خانهام آمد و کیسهاى در دست داشت که همان دارو در آن بود. آن را به من داد و گفت: ابوالحسن به تو سلام رساند و این دارو را به من داد تا برایت بیاورم. او فرمود: آن را چند روز بخور تا حالت بهبود یابد. دارو را از دست او گرفتم و خوردم و چندى بعد به کلى بهبود یافتم. (مفید، ۱۴۱۳، ۲، ۳۰۸)
حفاظت از محبان و شیعیان
محمد بن داود قمی و محمد طلحی نقل میکنند اموالی از قم و مناطق اطراف آن که شامل وجوهات شرعی، نذورات، هدایا و جواهرات بود، برای امام هادی علیه السلام حمل میکردیم. در راه پیک امام رسید و به ما خبر داد که باز گردیم؛ زیرا موقعیت برای تحویل اموال مناسب نیست. ما بازگشتیم و آن چه را نزدمان بود هم چنان نگه داشتیم. تا آن که پس از مدتی امام دستور داد اموال را بر شترانی که فرستاده بود، بار کنیم و آنها را بدون ساربان به سوی آن حضرت روانه کنیم. ما اموال را به همین کیفیت حمل کرده و فرستادیم. بعد از مدتی که به حضور امام علیه السلام رسیدیم فرمود: به اموالی که فرستاده اید بنگرید! دیدیم در خانه امام اموال به همان حال محفوظ است. (مجلسی، ۱۴۰۳، ۵۰، ۱۸۵)
محمد بن شرف میگوید همراه امام هادی علیه السلام در مدینه راه میرفتم. امام علیه السلام فرمود: آیا تو پسر «شرف» هستی؟ عرض کردم: آری. آن گاه خواستم از حضرت پرسشی کنم. امام علیه السلام از من پیشی گرفت و فرمود: ما در حال عبور از راه هستیم و این محل برای طرح سؤال مناسب نیست. (اربلى، ۱۳۸۱، ۲، ۳۸۵)
منابع
اربلى، على بن عیسى. کشف الغمه فی معرفه الأئمه، ۲، ۳۸۵، ۱۳۸۱، تبریز، بنى هاشمى.
قطب الدین راوندى، سعید بن هبه الله. الخرائج و الجرائح، ۱، ۳۹۲و ۴۱۴، ۱۴۰۹، قم، مؤسسه امام مهدى عجل الله تعالى فرجه الشریف.
مجلسى، محمد باقر. بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار علیهم السلام، ۵۰، ۱۱۴و ۱۸۵و ۱۹۲، ۱۴۰۳، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
مفید، محمد بن محمد. الإرشاد فی معرفه حجج الله على العباد، ۲، ۲۹۷و ۳۰۸، ۱۴۱۳، قم، کنگره شیخ مفید.