بسم الله الرحمن الرحیم
السلام علیک یا اباصالح المهدی ادرکنی
فهرست
2. امام زمان علیه السلام کیست؟ (۲)
7. معرفی کتاب...
8. چگونگی یاری امام زمان علیه السلام
10. موانع ظهور حضرت مهدی عجل الله فرجه الشریف
11. ادعیه به نام حضرت مهدی عجل الله فرجه الشریف(دعای غریق)
12. جهان قبل از ظهور
14. سبک زندگی مهدوی علیه السلام
16. منابع.
امام زمان عجل الله فرجه الشریف کیست؟ (۲)
امام زمان، حضرت حجت بن الحسن المهدی ارواحنا فداه دوازدهمین پیشوای شیعیان و آخرین حجت الهی بر روی زمین است. آن حضرت در سحرگاه نیمه شعبان سال ۲۵۵ قمری در شهر سامرا دیده به جهان گشودند. ایشان یگانه فرزند امام حسن عسکری علیه السلام یازدهمین امام شیعیان هستند و مادر گرامی امام زمان، شاهزادهای رومی به نام «نرجس خاتون علیها السلام » است که از طرف پدر، نوه قیصر روم شرقی و از طرف مادر از نوادگان شمعون الصفا؛ وصی حضرت عیسی علیه السلام بوده است.
نام اصلی امام زمان «محمد» و کنیه مبارکشان «ابوالقاسم» است. بنابراین آن حضرت هم نام و هم کنیه پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله و سلم هستند. القاب معروف ایشان خاتم الاوصیاء، منتظَر، حجت، صاحب الامر، صاحب الزمان، بقیهالله، قائم و خلف صالح و مشهورترین لقب آن حضرت «مهدی» عجل الله فرجه الشریفاست.
امام زمان عجل الله فرجه الشریف در دورانی دیده به جهان گشودند که حاکمان ستمگر عباسی، امام حسن عسکری علیه السلام را به سامرا احضار کرده و زندگی ایشان را به منظور یافتن آخرین حجت الهی و نابودی او به شدت تحت کنترل قرار داده بودند؛ دلیل آن روایات متعددی بود که مهدی موعود ارواحنا فداه را فرزند امام عسکری علیه السلام معرفی میکردند. از اینرو تولد آن حضرت، مانند ولادت حضرت موسی علیه السلام و حضرت ابراهیم علیه السلام به صورت مخفیانه و معجزه آسا صورت گرفت. یعنی همانگونه که این دو پیامبر بزرگ الهی تحت شدیدترین تدابیر امنیتی فرعونیان و نمرودیان، به اراده الهی به سلامت در کنار کاخ فرعون و نمرود متولّد شدند، حضرت مهدی عجل الله فرجه الشریف نیز در حالی که مأموران خلیفه عباسی، تمام وقایع خانه امام یازدهم علیه السلام را زیر نظر داشتند، بدون آن که دشمنان متوجه شوند و در کمال امنیت متولّد شدند.
پس از ولادت نیز حضرت حجت عجل الله فرجه الشریف زندگی پنهانی داشتند و از دیدهها مخفی بودند و امام حسن عسکری علیه السلام فرزند گرامیشان را، تنها در برخی از موقعیتهای مناسب، آن هم فقط به عدهای از خواص شیعیان خود نشان میدادند و ایشان را به عنوان جانشین و امام بعد از خود معرفی میکردند.
سرانجام دستگاه خلافت عباسی در ۸ ربیع الاول سال 260قمری، امام حسن عسکری علیه السلام را ـ در حالی که فرزند گرامی ایشان پنج سال بیشتر نداشتند ـ مسموم کرد و به شهادت رساند و از آن تاریخ به بعد، دوران امامت حضرت صاحب الزمان عجل الله فرجه الشریف آغاز گردید.
آغاز امامت امام زمان عجل الله فرجه الشریف همزمان با شروع دوران غیبت ایشان بود. غیبت به معنای زندگی پنهانی در زمین و میان مردم است به گونهای که برای عموم انسانها ناشناخته هستند نه به این معنا که ایشان مثلا در آسمانها یا کُرات دیگر زندگی میکنند؛ بلکه در جامعه و میان مردم رفت و آمد دارند.
دوران غیبت امام زمان عجل الله فرجه الشریف به دو دوره تقسیم میشود. یک دوره غیبت کوتاه مدت که با آغاز امامت آن حضرت آغاز شد و ۶۹ سال به طول انجامید و از آن به «غیبت صغری» تعبیر میشود. در این دوران شیعیان بهواسطه چهار نائب خاص به نامهای: عثمان بن سعید، محمد بن عثمان، حسین بن روح و علی بن محمد سَمُری، که از اصحاب باسابقه و مورد اعتماد امامان بودند به صورت محدود با امام ارتباط داشتند. این چهار نفر بهمدت هفتاد سال، نیابت امام را عهدهدار بودند و با داشتن نمایندگانی در دورترین شهرهای اسلامی، پیامها، سوالات، مشکلات و خواستههای شیعیان را به امام و پاسخهای امام را به آنان میرساندند. از دیگر وظایف نایبان خاص، از بین بردن تردیدها درباره حضرت مهدیd و پنهان داشتن محل زندگی و مشخصات امام، جهت حفظ جان ایشان بود.
دیگری دوران «غیبت کبری» یا غیبت طولانی مدت آن حضرت است که از سال ۳۲۹ قمری آغاز شد و هنوز نیز ادامه دارد که در آن دیگر خبری از نائبان خاص و ارتباط با واسطه با امام به صورت عمومی نیست.
وظایف منتظران (۲)
شیعیان در هر دورانی نسبت به معصوم زمان خود و امام آن دوران وظایف و تکالیفی دارند که هر کس این تکالیف را رعایت کند، به مسیر حق راه یافته و تمام امور دنیا و آخرتش به بهترین وجه سامان مییابد. در این زمان که ولی اعظم الهی عجل الله فرجه الشریف به دلیل رفتار مردمان از دیدگان پنهان است، وظایف شیعیان از گردنشان ساقط نشده؛ بلکه مضاعف گشته و نسبت به آن عزیز الهی تکالیفی دو چندان دارند. در اینجا به برخی از مهمترین وظایف منتظران اشاره میکنیم:
- شناخت و معرفت نسبت به امام:
بر اساس روایات متعددی، ورود به صراط مستقیم و حرکت به سمت خدا جز با شناخت امام و حجت خدا ممکن نیست و اگر کسی بدون این که امام زمان خودش را بشناسد از دنیا برود، مرگش مرگ جاهلانه و همراه با نادانی خواهد بود. البته شناخت هم مراتبی دارد. مرتبه ابتدایی، شناخت تاریخی و شناسنامهای امام است و مرتبه بالاتر، شناخت جایگاه، ویژگیهای والای امام، نقش امام در عالم هستی و زندگی انسانها، رشد و حرکت آنها به سمت خدا است. بر شیعه لازم است که درباره این مسأله مطالعه، پرسوجو و تفکر کند و حتی به خود امام متوسل شود و از او بخواهد که او را در این مسیر یاری کند و بر معرفتش نسبت به این امر بیافزاید.
- حرکت در راستای خواست امام:
امام نزدیکترین مخلوق به خداوند و حجت خدا در میان سایر مخلوقاتش است و خواست او عین خواست خدای تعالی است که اگر این خواست محقق شود، بهترین حالت در هر زمینهای است که بهتر از آن قابل تصور نیست. بنابراین تلاش برای تحقق خواست امام، همان انجام خواست خداست که این بالاترین عبادت و مصداق بهترین نوع بندگی خدای متعال است. از طرف دیگر تلاش برای حرکت در راستای خواست امام، لطف و عنایت ویژه الهی را شامل حال انسان میکند که نتیجه آن، سامان یافتن امور دنیا و آخرت انسان به بهترین وجه ممکن است.
- انتظار امر فرج و تلاش برای زمینهسازی ظهور امام زمان عجل الله فرجه الشریف
مهمترین دغدغه تمام انبیاء، اهل بیت علیهم السلام و اولیاء الهی و اصلیترین هدف و وظیفه همه آنان در طول تاریخ، نجات انسانها از هلاکت و ظلمت، و هدایت آنها به سعادت و رستگاری حقیقی در دنیا و آخرت بوده است. این مهم، اصلیترین خواست آنهاست و همانطور که اشاره شد، بالاترین نوع بندگی خدای متعال، تلاش برای حرکت در راستای تحقق خواست حجت و ولی خداست. مهمترین خواست و دغدغه امام زمان عجل الله فرجه الشریف در این دوران تحقق امر فرج و فراهم شدن زمینههای ظهور مبارک ایشان است؛ زیرا که نجات انسانها جز با تحقق امر فرج و ظهور منجی موعود حاصل نمیشود. با تحقق فرج است که حکومت توحیدی عالمگیر میشود و عدل الهی در تمام عالم فراگیر میشود و زمینه برای رشد و تعالی معنوی توأم با سعادت و رفاه مادی به بهترین وجه ممکن برای همه انسانها فراهم میشود و این بالاترین خواست اولیاء الهی در تمام طول تاریخ بوده است.
پس اگر بهترین و بالاترین نوع بندگی تلاش برای تحقق خواست حجت و ولی خداست و بالاترین و مهمترین خواست ولی خدا و امام زمان عجل الله فرجه الشریف در این دوران و بلکه در تمام دورانها، تحقق امر فرج و ظهور بوده است. واضح است که بالاترین و بهترین نوع بندگی و مهمترین وظیفه شیعیان در این دوران انتظار فرج و تلاش برای فراهم شدن هر چه بیشتر زمینههای این امر مبارک است و هر کدام از ما باید تلاش کند تا بفهمد که چگونه و به چه وسیلهای میتواند در این مسیر قدمی هر چند کوچک بردارد و چگونه میتواند در این امر عظیم سهمی هر چند ناچیز داشته باشد و تمام همّ و غمّ خود را متوجه این مسأله کند و این همان است که در روایات متعددی به آن اشاره شده است که «افضل اعمال امتِ اسلام، انتظار فرج است» (بحارالانوار، ج ۵۰، ص ۳۱۸)
سوالات آشنایی (۲)
❔با توجه به این که امام زمان عجل الله فرجه الشریف در حال حاضر در میان ما حضور ندارند و در غیبت به سر میبرند، وجود ایشان چه نقشی در زندگی ما میتواند داشته باشد؟
✔ وجود امام حتی در حال غیبت، آثار و فواید بسیاری برای تمام بشریت دارد که در اینجا تنها به یکی از مهمترین آنها اشاره میکنیم. امام واسطه بین خدا و همه هستی و مهمترین وسیله ارتباط با خدا است. اطاعت از امام به دستور خدای تعالی بر همگان واجب است؛Nیَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ…؛ ای کسانی که ایمان آوردهاید! اطاعت کنید خدا را! و اطاعت کنید پیامبر خدا و اولو الأمر [= اوصیای پیامبر] را! M(نساء، ۵۹) و در این امر به اطاعت، تفاوتی میان حضور و غیبت امام نیست. خدای تعالی هر خیری را به هر مخلوقی بخواهد عطا فرماید، به وسیله امام و از ناحیه امام است و غیبت و حضور امام هم تفاوتی در اصل این واقعیت ایجاد نمیکند.
بنابراین امام، پناه و پشتیبان ما در تمام مشکلات و صحنههای زندگیمان، اعم از مادی و معنوی است که این مهمترین نقش امام در زندگی ماست.
در هر جنبهای از زندگی، هر نگرانی و نیازی که داشته باشیم، خوب است به این نکته توجه کنیم که در عالم، شخصی وجود دارد که کلید تمام خزانههای غیب الهی به دست اوست و او یار و یاور بندگان و پناه بیپناهان است و از پدر هم به ما مهربانتر است؛ هیچ چیز در عالم، مانع ارتباط ما با او نیست. تنها کافی است به او توجه و توسل کنیم و نیاز خود را در هر جای عالم که هستیم، فقط به زبان بیاوریم و یقین داشته باشیم که او به اذن خدا میشنود، نیازمان را برآورده میکند و بندگان را در امور مادی و معنوی یاری میرساند. البته باید توجه داشته باشیم که او بدون اذن خدا و بر خلاف مصالح الهی کاری نمیکند و درخواستهای ما را مطابق با مصلحت ما و آنگونه که خداوند اراده کند، برآورده میسازد.
معرفی کتاب
کتاب «خورشید مغرب (غیبت، انتظار، تکلیف)»
نویسنده: محمدرضا حکیمی ناشر: دلیل ما – ۱۳۹۱ شمسی
موضوع: کتابی جامع درباره مباحث مختلف مهدویت که با بیانى علمى و در عین حال ساده و روان نگاشته شده است. کتاب در چهارده فصل، با استناد به آیات، روایات و منابع تاریخى و تحلیل آنها، سیمایى کلى از مهدى موعود عجل الله فرجه الشریف ارائه کرده است. مؤلف تلاش نموده تا مسأله مهدویت را از زوایاى تاریخى، روایى، قرآنى، ملل و نحل و ادیان مختلف، عقلی و علوم تجربی مورد بحث و بررسى قرار دهد و به گونهای مستدل به سوالات و شبهاتی که از سوی افراد و گروههای مختلف در زمینه مباحث مهدویت مطرح شده است، پاسخ دهد.
کتاب « حکومت جهانی مهدی عجل الله فرجه الشریف »
نویسنده: آیتالله العظمی ناصر مکارم شیرازی ناشر: نسل جوان– ۱۳۹۲ شمسی
موضوع: در کتاب سخن از سرنوشت و آینده بشریت است که آیا به صلح و عدالت و آزادى میانجامد یا به هرج و مرج، نابسامانىها، جنگ و ویرانی؟ مؤلف در کتاب با بهرهگیری از دلائل عقلی و نقلی و تحلیلی انسانشناختی آیندهاى روشن براى جهان ترسیم کرده و سرنوشت نهایی جهان را بر پایه عدل و صلح و برادرى به اثبات میرساند که با یک انقلاب اصیل و ارزشی و معنوی محقق میشود.
کتاب «آخرین منجی (شناختنامه امام مهدیf)»
نویسنده: قنبرعلی صمدی ناشر: بنیاد فرهنگی مهدی موعود عجل الله فرجه الشریف -1393
موضوع: نوشتار حاضر، اثری جامع و فشرده پیرامون مباحث مهدویت است که با تکیه بر آیات قرآنی و روایات مهدوی، به تبیین مبانی معرفتی اندیشهی مهدویّت پرداخته و سپس با استناد به محتوای آیات و روایات، حوادث و رخدادهای مربوط به دوران ولادت، خردسالی، غیبت و ظهور حضرت مهدی عجل الله فرجه الشریف را بر شمرده است.
چگونگی یاری امام زمان عجل الله فرجه الشریف
گاهی اینگونه تصور میشود که وظیفه شیعه در دوران غیبت فقط این است که بنشیند و منتظر باشد تا امام زمان عجل الله فرجه الشریف تشریف بیاورند و یکتنه و بهصورت خارقالعاده و معجزهآسا حکومت جهانی توحیدی را بر پا کنند و در این مسیر نه منتظران وظیفهای در قبال یاری آن حضرت دارند و نه اساساً آن حضرت نیازی به یاری کسی دارند. این تصوّر غلطی است که با واقعیت فاصله بسیار دارد.
برقراری توحید و عدالت و اصلاح امور جامعه به این صورت، نه با سنت ابتلاء و امتحان الهی سازگار است و نه موجب تحقق رشد و هدایتی جدی و ماندگار برای جامعه میشود. اگر قرار است امر فرج، بدون دخالت دیگران و تنها با تصرفات معجزهگونه امام عجل الله فرجه الشریف محقق شود، چرا این همه بهتأخیر افتاده است؟! اگر قرار بر چنین چیزی بود، پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم به عنوان صاحب شریعت یا امیرالمؤمنین علیه السلام که سرسلسله ولایت و امامت بودند، به استفاده از معجزه و امور خارقالعاده برای تشکیل حکومت جهانی توحیدی سزاوارتر بودند و اهلبیت عصمتb اینهمه زجر نمیکشیدند و مسلمانان نیز به گرفتاریهای مختلف و متعدد دچار نمیشدند.
ائمه طاهرین علیهم السلام در روایات متعددی به مسأله نداشتن یاران حقیقی و اهمیت آمادگی و همراهی آنان اشاره کرده و این نکته را بارها به پیروان خود گوشزد نمودند که اگر به تعداد کافی یار واقعی داشتند، قیام نموده و با طاغوت مبارزه میکردند و یا قیام امام زمان عجل الله فرجه الشریف را به آماده شدن یاران ایشان موکول نمیفرمودند.
زمانه امام صادقj ، دوران شکوفایی علم ایشان و آزادی نسبی امام عجل الله فرجه الشریف بود که بیشترین تعداد پیروان را داشتند، بهگونهای که شیعیان به ایشان پشنهاد قیام میدادند؛ امّا نظر امام عجل الله فرجه الشریف چیز دیگری بود؛ چنانچه در روایتی به “سدیرصیرفی” یکی از یاران خود فرمودند: «وَاللَّهِ لَوْ کان لِی شِیعَهٌ بَعَدَدِ هذِهِ الْجَداء ما وَسَعَنِی الْقُعُودُ؛ [ای سدیر!] اگـر شـمار یـاران و پـیـروان مـن بـه تـعداد ایـن بـزغاله ها رسیـده بـود، بر جای نمینشستم [و قیام میکردم].» “سدیر” میگوید: “بعد از نماز شمردم، دیدم عدد بزغاله ها ۱۷ تا است.”(2)
به هر حال مبارزه با جبهه کفر و برقراری حکومت عدل جهانی، نیاز به یاران و انصاری دارد که بدون وجود آنها یا بدون آمادگی کامل آنها برای به دوش کشیدن این بار سنگین، قیام برای تشکیل حکومت توحیدی موفق نخواهد بود و سرّ تأخیر در امر فرج نیز همین است. بلکه حتی آمادگی این عده هم به تنهایی کفایت نمیکند و باید کل جامعه شیعه و بلکه کل جامعه بشری به میزانی، آمادگی پذیرش حکومت عدل الهی و درخواست تحقق آن را دارا باشند؛ در غیر این صورت باز هم امکان قیام پیروزمندانه وجود نخواهد داشت. البته ظهور منجی شروط و مقدمات دیگری هم دارد ولی مهمترین شرط آن همین آمادگی جمعی خاص و آمادگی و اقبال عمومی در جامعه است.
حال که چنین است، در دوران غیبت چگونه میتوان امام را یاری نمود؟ با توجه به توضیحی که گذشت، میتوان ادعا کرد که برترین مصداق یاری ولیّ خدا در این دوران، تلاش برای زیادشدن همین آمادگی است. اولین قدم در این زمینه، تلاش هر فرد برای افزایش آمادگی شخصی است که این امر جز با رعایت تقوا و تهذیب نفس امکانپذیر نیست. امام صادق علیه السلام میفرمایند: «هر کس مشتاق است که از اصحاب قائم ما عجل الله فرجه الشریف باشد، باید منتظر ظهور او باشد و تقوا پیشه کند و حسن خُلق داشته باشد». (بحارالانوار، ج52، ص140) پس انتظار به تنهایی کفایت نمیکند و برای آمادگی حقیقی، تقوا و خودسازی و کسب فضائل اخلاقی نیز لازم بوده و تلاش در این مسیر، برترین مصداق یاری ولی خدا در این زمانه است.
مرحله بعد، افزایش آمادگی و توجه جامعه نسبت به امر فرج است و هر منتظری خود را موظف به ترویج اندیشه مهدویت در جامعه بداند و تلاش کند تا تقوا، توجه و خواست عمومی در جامعه نسبت به ظهور افزایش یابد. هر تلاش و کوششی در این زمینه بالاترین مصداق یاری ولی خدا خواهد بود.
موانع ظهور حضرت مهدی عجل الله فرجه الشریف
چرا با وجود گذشت ۱۲ قرن از دوران غیبت و این همه دعا و تضرع و درخواست منتظران به درگاه الهی، باز هم ظهور امام زمان عجل الله فرجه الشریف محقق نگردیده است؟!
در پاسخ باید گفت: این امر نشاندهنده وجود موانعی است که علیرغم فراهم بودن برخی اسباب و مقدمات، وجود این موانع باعث شده تا فرج محقق نشود و ظهور به تأخیر بیفتد. با توجه به آنچه که در بحث یاری امام زمان عجل الله فرجه الشریف گفته شد، ظاهراً جدیترین مانع ظهور حضرت حجت عجل الله فرجه الشریف عدم آمادگی لازم برای پذیرش ولایت و حکومت آن حضرت در میان انسانها است. درست است که عده زیادی قرنهاست که به درگاه الهی دعا و تضرع داشتهاند و ظهور آن منجی عدالتگستر را عاجزانه از خدا درخواست کردهاند، اما ظاهرا این درخواست به آن میزانی که باید جدی و واقعی نبوده یا تعداد کسانی که واقعا خواهان این امر بودهاند، تا کنون به آن عددی که باید نرسیده است.
هر گناه و هر صفت ناپسندی چه به صورت فردی و چه به صورت جمعی، مانعی برای فرج و ظهور است و باعث کاسته شدن درخواست و تمایل نسبت به حاکمیت خوبیها و پاکیها و از میان رفتن حاکمیت پلیدیها و آلودگیها، هم در فرد و هم در جامعه میشود و از اراده فردی و جمعی نسبت به مبارزه با جبهه کفر و نفاق و تزویر و تلاش برای تحقق دولت عدالتگستر مهدوی میکاهد.
پس بر هر منتظر مهدیباوری لازم است که بکوشد تا موانع ظهور مولایش از جمله گناهانی که به صورت آشکارا انجام میدهد و یا بهصورت پنهانی به آن مشغول است و یا اعمال زشت و ناپسندی را که به صفتی از صفات او تبدیل شده است (مانند دروغگویی، رباخواری) را در درون خود و جامعهاش بشناسد و برای از میان بردن آن موانع، ابتدا در خودش و سپس در اطرافیان و دوستان و عزیزانش و بلکه کل افراد جامعه تلاش نماید.
ادعیه به نام حضرت مهدی عجل الله فرجه الشریف (دعای غریق)
یکی از دعاهایی که در این عصر و زمانهی فتنه و آشوب، خواندنش بسیار سفارش شده «دعای غریق» است؛ دعایی از امام صادق علیه السلام برای حفظ ایمان در زمان دوری از امام معصوم علیه السلام و در امان ماندن از خطر شبهات و فتنههای آخرالزمان!
عبدالله بن سنان، یکی از یاران امام صادق علیه السلام نقل میکند که روزی آن حضرت خطاب به ما فرمودند: «به زودی شبههای به شما روی خواهد آورد؛ در حالی که نه نشانهای خواهید داشت که آشکار باشد و به وسیله آن هدایت یابید و نه امامی که شما را هدایت کند. تنها کسانی از این شبهه نجات خواهند یافت که دعای غریق را بخوانند. گفتم: دعای غریق چگونه است؟ فرمود: میگویی:
«یا اللهُ یا رَحمنُ یا رحیمُ یا مُقَلِّبَ القُلُوبِ ثَبِّت قَلبِی عَلی دِینِکَ؛
ای خدا! ای بخشنده! ای بخشایشگر! ای کسی که قلبها را دگرگون میسازی! قلب مرا بر دینت پایدار فرما» و من هم گفتم: «یا الله یا رَحمنُ یا رحیمُ یا مُقَلِّبَ القُلُوبِ و الابصار ثبِّت قَلبِی عَلی دِینکَ» امام فرمود: خدای تعالی مقلّب القلوب و الابصار است؛ اما همچنان که من گفتم بگو: «یا مُقَلِّبَ القُلُوبِ ثَبِّت قَلبِی عَلی دِینِکَ» (کمالالدین و تمامالنعمه، ج ۲، ص ۳۵۱)
جهان قبل از ظهور
در منابع اسلامی، روایات متعددی از اهل بیتb نقل شده است که در آنها مجموعهای از پیشگوییها و اطلاعات در مورد ویژگیهای آخرالزمان و وضعیت جهان در آستانه ظهور بیان شده است. مجموعه این پیشگوییها و اطلاعات، تصویری نسبتاً روشن و واضح از جهان قبل از ظهور در اختیار ما قرار میدهند که گسترهی آن تقریبا تمام ابعاد حیات بشر در این دوران را در بر میگیرد.
بخشی از این علائم و پیشگوییها سالها و گاه دههها است که به وقوع پیوستهاند و عجیب آنکه تحقق آنها حتی در جزئیات، کاملاً مطابق با آن چیزی است که در روایات آخرالزمانی بیان شده است! گویی این روایات، نه پیشگوییهایی مربوط به ۱۳ یا ۱۴ قرن قبل، بلکه گزارشهایی از سوی کسی هستند که در همین دوران زندگی میکند و به چشم خود این وقایع و پدیدهها را دیده و خودش در بطن آنها قرار دارد و اکنون به صورت زنده آنها را برای مخاطبینش گزارش میکند!
از جمله مسائلی که در روایات آخرالزمانی به آن پرداخته شده است، ویژگیهای مردم این دوران و شیوه زندگی و رفتار و اندیشه آنان است. بخشی از این روایات بشارتدهنده هستند و احوال مردمانی را بیان میکنند که در دوران وانفسای آخرالزمان دین خود را حفظ میکنند و بر صراط مستقیم پایدار میمانند. اما بخشی از روایات هم بیمدهنده هستند و در آنها از زشتیها، ناراستیها، بدعتها، انحرافات و کژیهای مردمِ آخر الزمان سخن بهمیان رفته است. از جمله این روایات، روایت مفصّلی از امام صادق علیه السلام است که در آن ویژگیهایی هراسانگیز را برای مردمانِ آخرالزمان برشمردهاند که در اینجا بخشی از آن را نقل میکنیم.
حضرت در توصیف عادات و خوی مردمان دوران آخرالزمان میفرماید:
- [دستورات] قرآن کهنه میشود و کسی تمایل به تلاوت آن ندارد و آیاتش طبق دلخواه توجیه میشود!
- اهل باطل بر اهل حق برتری میجویند!
- شر و بدی آشکار میشود و از آن نهی نمیشود و اهل شرّ را معذور میدانند!
- فسق و گناه آشکار میشود!
- مردان به مردان و زنان به زنان اکتفاء میکنند (همجنسبازی در بین مردان و زنان رایج میشود)!
- ربا آشکار میشود و بر آن سرزنش نمیشود!
- مؤمن سکوت میکند؛ چرا که کسی سخنش را نمیپذیرد. اما فاسق دروغ میگوید و کسی دروغش را رد نمیکند!
- کوچکتر بزرگتر را خوار میشمارد و تحقیر میکند!
- هر کس را به کارِ بدی بستایند، خندان و خشنود میشود و اعتراضی نمیکند!
- پیوندهای خویشاوندی بریده میشود!
- مردم چون تلاش شخص مؤمنی را میبینند، از کوشش او به خدا پناه میبرند (تلاش و جدیت در تقوا و بندگی خدا را حماقت و افراط و بیخردی و امثال آن میانگارند)!
- کافر بهخاطر آنکه مؤمنین را دچار سختیها و گرفتاریها میبیند، خوشحال است و از اینکه در روی زمین فساد و تباهی میبیند، شاد است!
- شراب را آشکارا مینوشند و آنانکه از خدای عزّوجلّ نمیترسند، برای نوشیدنش گرد هم میآیند!
- کسی که امر به معروف میکند، خوار است و فاسق در آنچه خدا دوست ندارد، نیرومند و مورد ستایش است!
- … (الکافی، ج8، ص37 – ۳۸)
سبک زندگی مهدوی عجل الله فرجه الشریف
«سبک زندگی مهدوی عجل الله فرجه الشریف» به معنای شیوهای از زندگی است که با محوریت وجود مهدی موعود عجل الله فرجه الشریف و باور به آن بزرگوار شکل گرفته باشد. سبک زندگی مهدوی به این معناست که اعتقاد به مهدی موعودd را تبدیل به شیوه و روش اصلی زندگی خود کنیم و تمام فعالیتهای خود را ناظر به این اعتقاد جهت بدهیم.
مهمترین مؤلفه در سبک زندگی مهدوی، مسأله موعودباوری و انتظار فرج مهدی موعود عجل الله فرجه الشریف است؛ انتظار ظهور منجیِ عدلگستری که میآید و بشریت را از تمام بدبختیهایش رهایی میبخشد و عالم را تبدیل به گلستان میکند. سبک زندگی مهدوی یعنی زندگی متنظرانه؛ یعنی همه چیز انسان در راستای انتظارِ تحقق چنین امر عظیمی جهت پیدا کند؛ یعنی انتظار فرج، تبدیل به مهمترین مسأله در زندگی انسان بشود و تمام تلاش و فعالیت انسان رنگ انتظار به خود بگیرد.
اگر بخواهیم کمی کاربردیتر این مسأله را بیان کنیم، باید بگوئیم سبک زندگی مهدوی یعنی هر کاری را که میخواهیم انجام بدهیم، با توجه به مسأله فرج و توجه به نقش و تأثیری باشد که آن کار در راستای فرج دارد. انسان مهدیباور در برنامهریزی و تعیین سبک زندگی خود اولاً بررسی میکند که از مجموعه فعالیتهایی که در زندگی روزمرهاش انجام میدهد، کدام یک در راستای امر فرج و تسریع آن نقش مهمتری را ایفا میکند و اولویتهای زندگی خود را با توجه به این ملاک تعیین مینماید و نقشه راه و مسیر کلی زندگیاش را بر این اساس ترسیم میکند. در مرحله بعد نیز به سراغ هر بُعد از ابعاد زندگی خود که میرود و قصد انجام هر فعالیتی را که دارد، تمام تلاشش این است که آن فعالیت را به گونهای سامان دهد که بهترین و بیشترین تأثیر را در تسریع و تعجیل امر فرج داشته باشد.
ممکن است این پرسش برای کسی ایجاد شود که معنای این سخن، تعطیل شدن تمام زندگی و فعالیتهای روزمره انسان مهدیباور است و او باید تنها به دنبال تلاش برای زمینهسازی امر فرج باشد!
در پاسخ باید گفت چنین نیست و سبک زندگی مهدوی مستلزم تعطیل کردن فعالیتهای عادی زندگی نیست. نکته کلیدی در این زمینه، «جهت بخشی» به فعالیتهای روزمره زندگی در راستای امر فرج و ظهور منجی منتظَر است. مثلا انسان مهدیباور مانند دیگر انسانها برای کسب درآمد و امرار معاش شغلی انتخاب میکند و به کاری میپردازد. اما تمام تلاش خود را در انتخاب شغل و نحوه پرداختن به آن با به کار میبندد تا بهگونهای عمل نماید که فعالیتهای اقتصادیاش بهترین و بیشترین تأثیر را در راستای تعجیل امر فرج داشته باشد. همانطور که در ازدواج و انتخاب شریک زندگی نیز همین معیار را در نظر میگیرد و هدفش از ازدواج در عین کسب آرامش و ارضاء نیازهای زناشویی و ….، تشکیل خانوادهای مهدوی و تربیت فرزندانی است که سربازان جبهه مهدوی و زمینهسازان ظهور منجی باشند.
یا مثلا هر انسان دینباوری بخشی از زمان خود را به عبادت و انجام مناسک دینی میگذراند. اما این اعمال میتواند به نیتهای مختلفی انجام شود و اهداف متعددی در آنها لحاظ شود. انسان دینباوری که سبک زندگیاش مهدوی قرار داده، در انجام فعالیتهای عبادیاش، نیّتهایی را در نظر میگیرد که بیشتر رنگوبوی انتظار و موعودباوری داشته باشند. مثلا سفر زیارتیاش را به نیتهایی نظیر تعجیل امر فرج حضرت مهدیd، یا رفع موانع فرج آن حضرت، یا فراهم شدن زمینههای فرج آن حضرت، یا فزونی روزافزون قوت و قدرت کسانی که در راستای تعجیل امر فرج تلاش میکنند، یا دفع خطرات از این افراد و امثال این نیّات انجام بدهد.
تلاش برای زندگی کردن به سبک مهدوی بالاترین مصداق بندگی خدای تعالی بوده زیرا که از بهترین وجوه اطاعت و یاری ولیّ خداست و همانگونه که در بحث وظایف منتظران گفته شد، لطف و عنایت ویژه الهی را شامل حال انسان میکند و باعث میشود تا امور دنیا و آخرت انسان به بهترین وجه ممکن سامان پیدا کند.
منابع
[۱]- اثباه الهداه، ج ۵، ص ۱۰۸ و ۲۰۷ و ۳۴۶؛ الملاحم و الفتن، ص ۴۸ و ۶۰ و ۱۴۰.
۲- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، مکتبه الصدوق، چاپ دوم، ۱۳۸۱ ه. ق، ج ۲، ص ۲۴۲؛ بحار الانوار، ج ۴۷، ص ۳۷۲ – ۳۷۳.
- ابن طاووس، على بن موسى، الملاحم و الفتن یا فتنه و آشوبهاى آخرالزمان، (مترجم نجفى، محمد جواد)، تهران، اسلامیه، بیتا.
- حر عاملى، محمد بن حسن، إثبات الهداه بالنصوص و المعجزات، بیروت، اعلمی، 1425ق.
- شیخ صدوق، محمد بن علی، کمالالدین و تمامالنعمه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ دوم، 1395ق.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، 1407ق.
- مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.